استفتده از سلاح های کشتار جمعی

 در جریان سرکوب خونین اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ (ژانویه ۲۰۲۶)، گزارش‌های متعدد و شاهدان عینی از استفاده حکومت ایران از مواد شیمیایی سنگین و غیرمتعارف علیه معترضان خبر می‌دهند. این مواد فراتر از گاز اشک‌آور استاندارد بودند و علائم بسیار شدیدتری ایجاد می‌کردند.

گزارش‌های کلیدی و شاهدان:

• شاهدان عینی در شهرهایی مانند تهران، اصفهان، سبزوار و دیگر نقاط گزارش دادند که نیروهای امنیتی (از جمله سپاه و پلیس) گازهای ناشناخته‌ای شلیک کردند که بوی ترکیبی شبیه فلفل، کلر استخر، وایتکس (سفیدکننده)، آمونیاک، سرکه یا حتی خردل داشت.
• علائم گزارش‌شده شامل:
  • سوزش شدید چشم، پوست و ریه‌ها
  • تنگی نفس حاد، سرفه شدید (گاهی همراه با خونریزی یا خون بالا آوردن)
  • سرگیجه، از دست دادن تعادل، بی‌حالی ناگهانی و ناتوانی در حرکت یا ایستادن
  • تاول‌های پوستی، التهاب ریه، استخوان‌درد، اختلالات عصبی و در مواردی مرگ تأخیری (چند روز پس از مواجهه)
• برخی معترضان توصیف کردند که پس از استنشاق این گازها، ناگهان زمین‌گیر شدند و سپس نیروهای سرکوب با شلیک مستقیم گلوله به آن‌ها حمله کردند.
• در ویدیوهایی از سبزوار، نیروهای امنیتی با لباس‌های محافظتی شیمیایی (هزمت) و ماسک‌های مخصوص مواد خطرناک روی خودروهای نظامی دیده شدند، در حالی که گاز به سمت جمعیت و مسیرهای فرار شلیک می‌شد.

واکنش‌های بین‌المللی و سازمان‌ها:

• بیش از ۳۰ سازمان حقوق بشری و جامعه مدنی (از جمله ائتلاف‌هایی با حمایت عفو بین‌الملل و دیگران) در ۴ فوریه ۲۰۲۶ از کشورهای عضو سازمان منع سلاح‌های شیمیایی (OPCW) خواستند اقدام جمعی کنند و ادعا کردند که شواهد شاهدان، ارزیابی‌های پزشکی و گزارش‌های مستقل نشان‌دهنده استفاده از مواد شیمیایی ممنوعه است.
• علائم قربانیان شامل اختلال تنفسی، آسیب‌های عصبی، ناپایداری قلبی-عروقی، سردردهای مداوم و اختلالات سیستمیک بلندمدت بود که با گاز اشک‌آور معمولی هم‌خوانی ندارد.
• پارلمان اروپا در قطعنامه‌ای در ژانویه ۲۰۲۶ این سرکوب را محکوم کرد و به استفاده احتمالی از سلاح‌های شیمیایی اشاره داشت.
• برخی مقامات سابق بریتانیایی (مانند بیل رامل) و گزارش‌های رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال، نیوزویک و FDD از احتمال مواد شیمیایی سمی یا عوامل ناتوان‌کننده (incapacitating agents) سخن گفتند که ممکن است باعث مرگ‌های تأخیری شود.
• ایران به‌عنوان عضو کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی (CWC) متهم به نقض آن شده، هرچند مقامات رسمی این ادعاها را تکذیب کرده‌اند.

این اقدامات بخشی از استراتژی گسترده‌تر سرکوب بود که شامل قطع اینترنت، تیراندازی مستقیم، اعدام‌های مخفیانه و پنهان‌سازی اجساد می‌شد. اگرچه هنوز تحقیقات مستقل کامل (مانند OPCW) انجام نشده و مواد دقیق شناسایی نشده‌اند، گزارش‌های پزشکی و شاهدان نشان می‌دهد که این گازها عمداً برای ایجاد ناتوانی شدید و تسهیل کشتار استفاده شده‌اند. این موضوع می‌تواند به‌عنوان جنایت علیه بشریت یا حتی نقض کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی پیگیری شود، اما تاکنون ابعاد کامل آن به دلیل سانسور و ترس خانواده‌ها پنهان مانده است.

غزاله السادات ابطحی